Levens redden

Ademhaling

WAT IS
Problemen met de ademhaling?

DOEN
niet of nauwelijks ademhaling
– Onmiddellijk beademen. Zo nodig mond leegmaken
Piepen / benauwd
– Ademweg vrijmaken en vrijhouden. Zo nodig beademen.
Dreigende ademnood
– Ademweg vrijhouden. Zoek deskundige hulp.

Bel arts of 112.

NIET DOEN beademen als u niet weet hoe dat moet.

WAT NODIG
Zorg dat snel deskunidge hulp aanwezig is.

Afgerukt lichaamsdeel

WAT IS
In het begin is er niet of nauwelijks sprake van een bloeding.

DOEN
– Leg een dekverband aan.
– Het afgerukte lichaamsdeel droog en zo schoon mogelijk verpakken.
– Liefst in een plastic zak met smeltend ijs.
– Het afgerukte lichaamsdeel met slachtoffer snel naar een ziekenhuis brengen.

Bel arts of 112.

niet DOEN
Als u schrikt wacht dan niet met iets te DOEN.

WAT NODIG
Zorg dat u snel naar een ziekenhuis gaat.

Beademing

WAT IS
Ga snel over tot beademen.

DOEN
1. Luchtweg vrijmaken. Mond legen door slachtoffer op de zij te draaien.
2. Slachtoffer op de rug leggen. Het hoofd iets achterover en de kin omhoog.
Neus dichthouden met duim en wijsvinger van hand op voorhoofd.
Blaas 1 tot 1,5 seconde rustig in mond tot borst omhoogkomt.
3. Mond weghalen, borst laten zakken
4. Herhaal dit: 2 x borst omhoog in 5x beademen.
5. Binnen 1 minuut geen bloedsomloop? Bel direct 112. Controleer elke minuut halsslagader.

NIET DOEN eerst 112 bellen bij babys of heel jonge kinderen.

WAT NODIG
Zorg dat er snel deskundige hulp komt.

Bedelving

WAT IS
Iemand wordt bedolven onder een hoop zand of stenen.

DOEN
– Maak zo snel mogelijk het hoofd en de borstkas vrij.
– Maak mondholte leeg.
– Let op uw eigen veiligheid.

Bel direct 112.

NIET DOEN in paniek raken en rustig blijven.

WAT NODIG
Zorg dat er snel deskundige hulp komt.

Beroerte

WAT IS
Meestal gaat dit gepaard met hevige hoofdpijn. Daarna vaak bewustzijnsverlies en blazend ademen vanuit scheefstaande mond.

DOEN
– Controleer bij bewustzijnsverlies of bewustzijn niet verder achteruit gaat.
– Let op de ademhaling en bloedcirculatie. Zo nodig reanimeren.

Bel direct 112.

NIET DOEN in paniek raken en rustig blijven.

WAT NODIG
Zorg dat er snel deskundige hulp komt.

Bewusteloos kind

WAT IS
Laat het kind liggen in de houding waarin u het aantroeft, als dat (veilig) kan.

DOEN
STAP 1 Bel snel 112.
LET OP de volgorde bellen-reanimeren:
Kinderen tot 8 jaar: eerst één minuut reanimeren*, daarna 112 bellen.
Kinderen vanaf 8 jaar: eerst 2 beademingen, dan 112 bellen, daarna reanimeren*.
Andere mensen in de buurt? Eén belt 112, de ander begint tegelijkertijd met reanimeren*.

*Reanimeren = luchtweg vrijmaken en zo nodig beademen en hartmassage geven. Zie Stap 2 en verder.

STAP 2 Maak de luchtweg vrij.
Draai het kind zo nodig voorzichtig op de rug.
Kinderen tot 1 jaar: hoofdje in neutrale positie houden, kin omhoog.
Kinderen vanaf 1 jaar: hoofdje licht achterover kantelen, kin omhoog.

STAP 3 Controleer de ademhaling (tien seconden lang)
Breng uw gezicht dicht bij dat van het kind.
Luister, voel en kijk tien seconden of het normaal ademt.
Ademt het kind normaal? Draai het zo mogelijk op de zij en wacht op hulp (voer de volgende stappen niet uit).
Ademt het niet goed, of twijfelt u? ‘Start met beademen, zie stap 4.

STAP 4 Als het kind niet goed ademhaalt: beademen
Kinderen tot 1 jaar:
a. Hoofdje in neutrale positie, kin omhoog, hand op voorhoofd (= luchtweg vrijmaken).
b. Adem in.
c. Plaats uw mond over neus én mond.
d. 1 tot 1,5 seconde rustig blazen, zodat de borst omhoogkomt.
e. Mond weghalen, borst laten zakken.

Kinderen vanaf 1 jaar:
a. Hoofdje iets achterover, kin omhoog, hand op voorhoofd (= luchtweg vrijmaken).
b. Neus van kind dichthouden (met wijsvinger en duim van hand op voorhoofd).
c. Adem in.
d. Plaats uw mond over de mond van ’t kind.
e. 1 tot 1,5 seconde rustig blazen, zodat de borst omhoogkomt.
f. Mond weghalen, borst laten zakken.

DOEL: borst 2x omhoog laten komen in maximaal 5x beademen.
– Gelukt? ‘ Stap 5.
– niet gelukt? ‘ Open de mond van het kind en haal eventuele zichtbare voorwerpen eruit. Dan nogmaals stap 4.

STAP 5 Controleer de circulatie (maximaal tien seconden)
Tekenen van circulatie: hoesten, bewegen en/of normaal ademhalen.
Wel tekenen van circulatie? Draai het kind op de zij en wacht op hulp. Blijf geregeld controleren of alles nog steeds goed gaat (voer de volgende stappen niet uit).
Geen tekenen van circulatie? Geef hartmassage én beademing, zie stap 6.

STAP 6 Geef hartmassage en blijf tussendoor beademen
(verhouding masseren : beademen = 5 : 1)
Bij een kind tot 1 jaar:
a. Zet de toppen van twee vingers -bijvoorbeeld uw wijsvinger en middelvinger- op het borstbeen (midden van de borst), net iets onder tepelhoogte.
b. Druk het borstbeen met deze vingertoppen een flink stukje naar beneden: ongeveer tot op een derde van de borsthoogte.
c. Laat het borstbeen weer omhoog komen, zonder uw vingers van het borstbeen te halen.
d. Herhaal dit (b en c) ongeveer honderd keer per minuut, ofwel iets minder dan twee keer per seconde.

Bij een kind van 1 ntot 8 jaar:
a. Plaats de hiel (onderzijde) van een hand op de onderste helft van het borstbeen.
b. Houd de arm gestrekt en druk het borstbeen een derde van de borstdiameter naar beneden.
c. Laat het borstbeen helemaal terugkomen, zonder uw hand van het borstbeen af te halen.
d. Herhaal dit (b en c) ongeveer honderd keer per minuut, ofwel iets minder dan twee keer per seconde.

LET OP na elke 5x hartmassage (b en c): luchtweg vrijmaken en 1x beademen (zie stap 4). Controleer tussendoor of het kind bijkomt. Tekenen: hoesten, bewegen en/of normaal ademhalen.

Ga door met stap 6 tot . . .
a. het kind tekenen van circulatie vertoont (draai het dan zo mogelijk op de zij en wacht op hulp), of
b. er professionele hulp is, of
c. u uitgeput bent (laat iemand anders doorgaan met reanimeren).

Bloeding

WAT IS
Als bloed met stoten naar buiten komt is het een slagaderlijke bloeding.

DOEN
– Bloedend lichaamsdeel omhoog houden.
– Bloed stelpen met verbandmateriaal, hand- theedoek of kleding.
– Lukt dit niet, druk de bloedtoevoerende slagader dicht

Ernstige verwondingen
– aan hals, oksel, bovenarm of bovenbeen
Slachtoffer liggend helpen.

Bel arts of 112.

NIET DOEN wachten, snel helpen.

WAT NODIG
Verbandmateriaal, hand- of theedoek.

Borstwond

WAT IS
Is een mes, kogel of gebroken rib in de borst gedrongen?

DOEN
– In afwachting op hulp het slachtoffer in halfzittende houding zetten.
– Leg op een open wond een dekverband of een los verband om het uitstekend voorwerp.

Zo snel mogelijk naar ziekenhuis.
Of bel arts of 112.

niet DOEN
Verwijder nooit een in de wond zittend voorwerp.

WAT NODIG
Dekverband of los verband.

Epilepsie

WAT IS
Epilepsie is een plotselinge bewusteloosheid die gepaard gaat met schokkende bewegingen van armen en benen. Soms komt bloederig schuim op de mond. Vaak is er urineverlies.

DOEN
– Voorkom verwonding en zorg voor vrije ademweg.
– Zorg dat de patient zich niet kan bezeren aan bijvoorbeeld tafel of stoel, schuif deze aan de kant.
– Meestal komt patient vanzelf weer bij.

niet DOEN
Schokken proberen tegen te houden. Patient niet vasthouden.

WAT NODIG
Geduld en zorg.

Gebroken nek

WAT IS
Een gebroken nek is een ernstige situatie.

DOEN
– Het slachtoffer laten liggen.
– Voorkom bewegingen van de wervelkolom.

Snel, bel 112.

niet DOEN
Patient niet verslepen of verleggen.

WAT NODIG
Voorzichtig handelen. Stel slachtoffer gerust.

Hartfalen

WAT IS
Met hartfalen wordt bedoeld dat er onvolDOENde werking is van organen: zoals van blaas, darmen, galblaas, hart, huid of maag.
Het hart heeft te weinig kracht om het bloed door het lichaam te pompen.
320.000 mensen lijden aan hartfalen.

DOEN
– Betablokkers spelen een belangrijke rol in het slikken van medicijnen bij hartfalen.
– Bétablokkers voorkomen negatieve effecten van het stresshormoon op het hart. Bij hartfalen komen deze vrij.

niet DOEN
Zelfdokteren.

WAT NODIG
Contact met arts.

Hartaanval

WAT IS
Het slachtoffer is onverwacht in elkaar gezakt.
Het slachtoffer lijkt ‘dood’ en is diep bewusteloos.
De halsslagader klopt niet.

DOEN
– Voer een uitwendige hartmassage uit en beadem het slachtoffer (dit heet reanimatie).

Bel een arts of 112.

niet DOEN
Zelfdokteren als u niet weet hoe u moet reanimeren.

WAT NODIG
Een arts, bel snel.

Hartinfarct

WAT IS
Eerst een hevige pijn op de borst met uitstraling naar linkerarm.
Vaak is srpake van hevig zweten en angstig.
Daarna stilstand van de bloedsomloop.

DOEN
– Laat slachtoffer niet alleen

Bel snel een arts of 112.

niet DOEN
Voorkom vergering van de situatie en doe niets als u niet weet wat u moet DOEN.

WAT NODIG
Een arts, bel snel.

Hartmassage

WAT IS
Ga snel over tot hartmassage.

DOEN

1. Het slachtoffer op de rug leggen.
2. Plaats de hiel (onderzijde) van hand op de onderste helft van het borstbeen.
3. Houd de arm gestrekt en druk het borstbeen naar beneden
4. Laat borstbeen helemaal terugkomen, zonder uw hand van het borstbeen af te halen.
5. Herhaal dit (3 + 4) ongeveer 100 keer per 60 seconden (iets minder dan 2x/seconde).

– Na elke 5x hartmassage (3 + 4): luchtweg vrijmaken en 1x beademen.
– Controleer tussendoor of het kind bijkomt. Dit merkt u aan hoesten, bewegen en of normaal ademhalen.
Bel 112.

niet DOEN
Anders dan wat bij DOEN staat beschreven.

WAT NODIG
Zorg dat er snel deskundige hulp komt.

Hyperventilatie

WAT IS
Hijgend ademen.
Het slachtoffer krijgt het steeds benauwder en wordt draaierig.
Tintelend gevoel in de vingers en om de mond.

DOEN
– Staat het vast dat het hyperventilatie is, het slachtoffer dan in een plastic of papieren zak laten ademen.
– Net zo lang tot weer normaal wordt geademd.
– Helpt dit niet dan deskundige hulp inschakelen.

Bel 112.

niet DOEN
Het slachtoffer kniebuigingen laten maken.

WAT NODIG
Papieren of plastic zakje, bijvoorbeeld boterhamzakje.

Messteek

WAT IS
Voorzichtig met iemand die met een mes is gestoken en dit nog in de borst steekt.

DOEN
– Het mes niet verwijderen.
– Zet het slachtoffer in een halfzittende houding.
– Een dekverband aanleggen of dat los om het mes leggen.
– Vastzetten met kleefpleister.

Bel arts of 112.

niet DOEN
Het mes laten zitten en niet verwijderen.

WAT NODIG
Dekverband. Verkrijgbaar bij drogist of apotheek.

Ophanging

WAT IS
Sommige drama´s zijn niet te voorkomen.

DOEN
– Ondersteun het slachtoffer en maak de strop los.
– Bij voorkeur met een mes.
– Leg het slachtoffer neer.

Zorg dat de ademweg vrij blijft. Mogelijk dat de dood nog niet is ingetreden. Beadem indien dat noodzakelijk is.

Bel een arts.

niet DOEN
Weglopen en denken dat er niets meer valt te redden.

WAT NODIG
Mes en het trapje om het lichaam te ondersteunen.

Overdosis

WAT IS . . .

Alcohol
DOEN
Bij bewustzijn
Glas water laten drinken. Laten braken. Iets zoets te drinken geven, bijvoorbeeld limonade. Kinderen naar de arts brengen.
Buiten bewustzijn
niet drinken, niet braken. Waarschuw een arts.

Aspirine
DOEN
Laat het slachtoffer braken en geef het actieve kool (Norit) en een laxeermiddel. Waarschuw een arts.

Cocaine
DOEN
Bij bewustzijn
Laten braken, geef actieve kool (Norit), geef laxeermiddel.
Bewusteloos
niet drinken, niet braken. Eventueel reanimeren. Zoek snel deskundige hulp.

Heroine
DOEN
Bij bewustzijn
Laten braken, geef actieve kool (Norit) en geef een laxeermiddel.
Bewusteloos
niet laten drinken en niet laten braken. Eventueel reanimeren. Zoek snel deskundige hulp

Kalmeringstabletten
DOEN
Laten braken, geef actieve kool en laxeermiddel. Waarschuw arts en neem verpakking mee.

Slaapmiddelen
DOEN
Slachtoffer laten braken. Geef het actieve kool (Norit) en een laxeermiddel. Waarschuw een arts. Neem de verpakking mee naar de huisarts of het ziekenhuis.

WAT NODIG
Actieve kool en laxeermiddel. Verkrijgbaar bij drogist en apotheek.
Zoete limonade bij supermarkt ed.

Reanimatie

WAT IS
Reanimatie is hartmassage plus mond-op-mondbeademing. De handelingen zijn als volgt:

DOEN
1. De luchtweg vrijmaken. Mond legen door het slachtoffer op de zij te draaien.
2. Op de rug leggen en druk het borstbeen met de hiel van ייn hand, voorzichtig in tot 2,5 tot 3 cm. Laat borstbeen omhoog komen.
3. Herhaal dit 5x.
4. Daarna 1x mond-op-mond beademing. De kin omhoog. Knijp de neus dicht met duim en wijsvinger.
5. Blaas 1 tot 1,5 seconde rustig in mond tot borst iets omhoog komt.
6. Nogmaals 5x hartmassage en 1x beademen.
7. Komt de borstkas niet omhoog? Dan nogmaals reanimeren. Controleer de hartslag elke minuut. Stop bij een levensteken.

Bel arts of 112.

NIET DOENs DOEN als u niet weet wat reanimeren is. U kunt het slachtoffer beschadigen.

WAT NODIG
Kennis van zaken, mogelijk een EHBO-cursus

Schotwond

WAT IS
Voorzichtig met het slachtoffer.

DOEN
– Het slachtoffer in een halfzittende houding zetten.
– Een dekverband aanleggen over wond en dit vastzetten met kleefpleister

Bel arts of 112.

niet DOEN
De kogel niet verwijderen.

WAT NODIG
Dekverband en kleefpleister. Verkrijgbaar bij drogist en aspotheek.

Shock

WAT IS
De symptomen zijn koud, slap en krachteloos, dorstig, onrustig.
Er stroomt te weinig bloed rond.

DOEN
– Slachtoffer laten liggen.
– niet alleen laten en geruststellen.
– Uitwendige bloedingen proberen te stelpen.
– Bescherm het slachtoffer tegen afkoeling.
– De ademhalingswegen vrijhouden

Bel arts of 112.

niet DOEN
Het slachtoffer geen drinken geven.

WAT NODIG
Dekverband en kleefpleister voor uitwendige bloedingen. Verkrijgbaar bij drogist en aspotheek.